Fundacja Plemię Sanu jest pierwszą znaną mi polską organizacją pozarządową, która wciela w życie ideę Wolnej Ziemi. Została założona w 2000 roku z inicjatywy Henriego Schummachera.

Fundacja jest w posiadaniu 30 hektarów ziemi we wsi Hulskie w Bieszczadach i realizuje na tym terenie projekt Wioski Naturalnej. Więcej na ten temat można przeczytać na witrynie fundacji: www.santri.be

W niniejszym wpisie chciałbym zwrócić uwagę na kluczowe zapisy statutowe Fundacji Plemię Sanu, z których jasno wynika że organizacja ta realizuje ideę Wolnej Ziemi. Pełna treść statutu znajduje się pod tym linkiem: https://santri.be/statut_plemie_sanu.html.
Na końcu wpisu zamieszczam kopię tego dokumentu.

Konsensus

Paragraf 18 statutu w sposób jednoznaczny wskazuje na konsensus jako podstawowy i jedyny model podejmowania decyzji przez Zarząd: do ważności uchwały Zarządu wymagana jest jednomyślność wszystkich uczestników głosowania przy udziale co najmniej połowy członków Zarządu, chyba że w szczególnym przypadku jest określone inaczej.

Zarząd jest jedynym organem fundacji. Minimalna liczba członków Zarządu wynosi 2 osoby, zaś maksymalna liczba nie jest w statucie oznaczona, może więc być dowolna. Decyzja o przyjęciu do Zarządu kolejnego członka wymaga obecności i zgody wszystkich dotychczasowych członków Zarządu. (paragrafy 14 i 15 statutu)

Jeżeli wszyscy stali mieszkańcy osady (Wioski Naturalnej) są członkami Zarządu Fundacji, mamy do czynienia z równością praw każdego mieszkańca/członka Zarządu, zarówno wobec ziemi, jak i wobec innych osób żyjących na tym terenie.

Zabezpieczenie ziemi

Statutowe zabezpieczenia ziemi ograniczają zbycie gruntów w trybie działania Fundacji, zaś w trybie likwidacji Fundacji tworzą wymóg bezpłatnego przekazania ziemi innej organizacji, która spełnia warunki określone statutem.

Paragraf 12 pkt 5 brzmi: „Posiadana przez Fundację ziemia może być zbywana wyłącznie na rzecz osoby prawnej o celach statutowych zbliżonych do celów Fundacji. Osoba ta musi gwarantować kontynuację realizacji celów do których ta ziemia jest przeznaczona. Taka decyzja wymaga obecności wszystkich członków Zarządu.”

Paragraf 25 pkt 3 brzmi: „Posiadana przez Fundację ziemia nie może być spieniężona przy likwidacji Fundacji, natomiast musi być przekazana wskazanym podmiotom w całości ze zobowiązaniem kontynuowania realizacji celów do których ta ziemia jest przeznaczona.”

Podsumowanie

Statut jest krótki, prosty i czytelny. Uważam, że jego użyteczność merytoryczna i praktyczna jest bardzo duża. Podoba mi się proste i zwięzłe określenie Zarządu jako jedynego organu podejmującego jednogłośne decyzje. Tego typu statut z jednym tylko organem zarządzającym wydaje się być wręcz idealny dla projektu skupionego na jednej lokalizacji, w którym uczestniczy od kilku do kilkudziesięciu osób.

Pojawienie się kolejnej lokalizacji, znacznie oddalonej od pierwotnej, w której także mogą osiedlać się ludzie, wymagałoby utworzenia odrębnej fundacji o takim samym lub podobnym statucie, co jest moim zdaniem sensownym i praktycznym rozwiązaniem.

Można byłoby w tym statucie zastosować dodatkowe zabezpieczenia majątku w postaci zakazu zaciągania przez organizację kredytów komercyjnych oraz ustanawiania zabezpieczeń hipotecznych na majątku fundacji. Statut jest otwarty na dokonywanie w nim zmian, więc jeśli Zarząd uzna, że takie zapisy są ważne, mogą zostać wprowadzone.

Statut Fundacji Plemię Sanu

(kopia ze strony: https://santri.be/statut_plemie_sanu.html).

Rozdział I. Postanowienia ogólne

§ 1. Nazwa fundacji

Fundacja pod nazwą „Fundacja Plemię Sanu”, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez Jerzego Fiodoruka, zwanego dalej Fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym przez notariusza Romana Karasia w jego Kancelarii Notarialnej w Brzozowie dnia 23 października 2001, nr repertorium A-5341/2001 działa na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 46, poz. 203) oraz postanowień niniejszego statutu, zwanego dalej statutem.

§ 2. Osobowość prawna

Fundacja posiada osobowość prawną.

§ 3. Siedziba fundacji

Siedzibą Fundacji jest miejscowość Chmiel w gminie Lutowiska.

§ 4. Teren działania i jednostki organizacyjne fundacji

1. Terenem działania Fundacji jest obszar Polski, z tym, że w zakresie niezbędnym do wykonywania swoich zadań
   Fundacja może prowadzić działalność również za granicą.
2. Dla wykonywania swych zadań Fundacja może tworzyć placówki terenowe.
3. Fundacja może tworzyć oddziały za granicą.

§ 5. Czas trwania

Czas trwania Fundacji jest nieograniczony.

§ 6. Pieczęć

Fundacja używa okrągłej pieczęci z napisem w otoku: „Fundacja Plemię Sanu”.

§ 7. Organ nadzorujący

Ministrem właściwym ze względu na cele Fundacji jest Minister Środowiska.

Rozdział II. Cele fundacji i sposoby ich realizacji

§ 8. Cele fundacji

Celami Fundacji są:

1. ochrona przyrody z zachowaniem równowagi naturalnej, ochrona ekosystemów z uwzględnieniem ich bioróżnorodności oraz ochrona i zachowanie naturalnego środowiska życia roślin i zwierząt;
2. rozwijanie naturalnego sposobu życia człowieka razem z przyrodą i w zgodzie z naturą bez zagrażania środowisku naturalnemu i zaburzania równowagi ekosystemu;
3. rozwój zgodnych z naturą metod nauki i praktyki, w szczególności w zakresie:
   1. rolnictwa naturalnego z zastosowaniem naturalnego materiału nasiennego nie przetworzonego genetycznie, bez użycia środków chemicznych, ciężkich maszyn rolniczych oraz bez orki,
   2. budownictwa naturalnego z użyciem miejscowych naturalnych materiałów budowlanych, bez użycia cementu, materiałów sztucznych, środków chemicznych, wełny mineralnej itp.,
   3. tradycyjnych technik rzemieślniczych, w szczególności tych, dla których istnieje zagrożenie, że popadną w zapomnienie,
   4. edukacji i pedagogiki naturalnej i holistycznej,
   5. terapii naturalnej i holistycznej.

§ 9. Sposoby realizacji celów fundacji

1. Fundacja realizuje swoje cele poprzez:
   1. nabywanie ziemi będącej w stanie naturalnym celem ochrony i zachowania jej naturalnego środowiska;
   2. tworzenie i prowadzenie miejsc (np. w postaci wiosek), w których można uczyć się harmonijnego współżycia z
      przyrodą urzeczywistnianego między innymi poprzez:
      • rezygnację ze środków chemicznych, energii elektrycznej, pojazdów i maszyn z silnikami spalinowymi,
      • uprawę ziemi z użyciem naturalnego materiału nasiennego bez stosowania orki,
      • wykorzystanie miejscowych naturalnych materiałów budowlanych;
   3. organizowanie i finansowanie warsztatów i spotkań na tematy związane z celami Fundacji;
   4. finansowanie zakupów naturalnego materiału nasiennego nie przetworzonego genetycznie – w szczególności dawnych i miejscowych gatunków – dla osób prawnych lub fizycznych, prowadzących rolnictwo naturalne zgodnie z celem Fundacji określonym w § 8 pkt 3a;
   5. nabywanie książek, gazet i innych publikacji związanych tematycznie z celami Fundacji i udostępnianie ich osobom zainteresowanym.
2. Dla osiągnięcia swoich celów Fundacja może wspierać – w tym finansowo – działalność innych osób prawnych oraz osób fizycznych, prowadzących działalność zbieżną z jej celami, a także współpracować z krajowymi i zagranicznymi instytucjami, grupami lub organizacjami działającymi w zakresie objętym celami Fundacji oraz z osobami fizycznymi wykazującymi zainteresowanie celami Fundacji.
3. Szczegóły związane z działalnością Fundacji i realizacją jej celów w konkretnym miejscu będą określone w
   szczegółowym regulaminie uchwalonym przez Zarząd.

Rozdział III. Majątek fundacji

§ 10. Fundusz założycielski

Majątek początkowy Fundacji stanowi fundusz założycielski w kwocie 1.200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych).

§ 11. Dochody fundacji

Dochody Fundacji pochodzą z:

1. darowizn, spadków, zapisów, dotacji, subwencji lub innego rodzaju przysporzeń majątkowych, poczynionych na rzecz Fundacji przez krajowe i zagraniczne osoby fizyczne i prawne;
2. dochodów ze zbiórek i imprez publicznych;
3. odsetek od lokat kapitałowych i papierów wartościowych;
4. dochodów z majątku nieruchomego i ruchomego.

§ 12. Sposób dysponowania majątkiem fundacj

1. Fundacja może gromadzić swoje fundusze w walucie polskiej oraz w walutach obcych we właściwych bankach zgodnie z przepisami prawa dewizowego.
2. Dochody uzyskiwane z majątku Fundacji przeznaczone są wyłącznie na realizację celów statutowych oraz na pokrycie niezbędnych kosztów działalności Fundacji.
3. Dochody z dotacji, darowizn, spadków i zapisów mogą być użyte na realizację wszystkich celów Fundacji, jeżeli ofiarodawcy nie postanowili inaczej.
4. W przypadku powołania Fundacji do dziedziczenia jej Zarząd składa oświadczenie o przyjęciu spadku z
   dobrodziejstwem inwentarza tylko wówczas, gdy w chwili złożenia tego oświadczenia jest oczywiste, że stan czynny spadku znacznie przewyższa długi spadkowe.
5. Posiadana przez Fundację ziemia może być zbywana wyłącznie na rzecz osoby prawnej o celach statutowych zbliżonych do celów Fundacji. Osoba ta musi gwarantować kontynuację realizacji celów do których ta ziemia jest przeznaczona. Taka decyzja wymaga obecności wszystkich członków Zarządu.

Rozdział IV. Organ fundacji

§ 13. Organ zarządzający fundacji

Organem Fundacji jest Zarząd Fundacji, zwany dalej Zarządem.

§ 14. Sposób powoływania Zarządu

1. Podstawowy Zarząd powoływany jest przez Fundatora.
2. Raz ustanowiony Zarząd może powoływać dodatkowych członków, przy czym wymagana jest obecność wszystkich członków Zarządu.

§ 15. Skład Zarządu i czas trwania jego mandatu

1. Zarząd składa się z co najmniej trzech równoprawnych członków lub z Prezesa Zarządu i co najmniej jednego dodatkowego członka.
2. Zarząd powołany jest na czas nieoznaczony.

§ 16. Wygaśnięcie członkostwa Zarządu

1. Członkostwo w Zarządzie wygasa na skutek śmierci lub odwołania.
2. Zarząd może odwołać członka bez jego głosu w przypadku:
   1. złożenia rezygnacji,
   2. długotrwałej choroby lub innych powodów uniemożliwiających udział w pracach Zarządu,
   3. niepełnienia obowiązków członka przez okres dłuższy niż rok,
   4. wyraźnego hamowania pracy Zarządu,
   5. istotnego naruszenia postanowień statutu.
3. Prezes Zarządu może być odwołany przez Zarząd tylko w przypadku złożenia rezygnacji.
4. Jeśli w przypadku niezgodności pomiędzy członkami Zarządu prowadzący do kryzysu w działalności Zarządu co najmniej trzech członków Zarządu łącznie wystąpi do Fundatora o odwołanie członka Zarządu, Fundator może odwołać tego członka. Dany członek powinien mieć możliwość usprawiedliwienia.

§ 17. Kompetencje Zarządu

1. Zarząd kieruje działalnością Fundacji oraz reprezentuje ją na zewnątrz.
2. Do zakresu kompetencji Zarządu należy podejmowanie wszelkich decyzji dotyczących Fundacji, a w szczególności:
   1. uchwalanie programów działania oraz planów finansowych Fundacji;
   2. sprawowanie zarządu nad majątkiem Fundacji;
   3. sporządzanie sprawozdań z działalności Fundacji;
   4. przyjmowanie subwencji, dotacji, darowizn, spadków i zapisów;
   5. łączenie się z innymi fundacjami oraz wchodzenie w skład spółek lub stowarzyszeń zgodnie z § 23 statutu;
   6. powoływanie i odwoływanie członków Zarządu zgodnie z § 14 ust.2 i § 16 ust.2 i 3 statutu;
   7. uchwalanie zmian statutu zgodnie z § 22 statutu;
   8. uchwalanie szczegółowych regulaminów, w tym regulaminu pracy Zarządu;
   9. występowanie z wnioskami dotyczącymi działalności Fundacji;
   10. ustanowienie organizacji wewnętrznej Fundacji.

§ 18. System głosowania Zarządu

Do ważności uchwały Zarządu wymagana jest jednomyślność wszystkich członków głosowania i obecność co najmniej połowy jej członków, jeżeli w szczególnym przypadku nie jest inaczej określone.

§ 19. Regulamin organizacyjny Zarządu

Formy działania Zarządu oraz podział czynności między jego członkami określa uchwalony przez Zarząd regulamin.

§ 20. Sposób reprezentacji członków Zarządu

Do reprezentacji członków Zarządu są upoważnieni:

• Prezes Zarządu samodzielnie,
• trzej inni członkowie Zarządu łącznie.

§ 21. Składanie oświadczeń woli w imieniu fundacji

Oświadczenia woli w imieniu Fundacji składają:

• Prezes Zarządu samodzielnie,
• trzej inni członkowie Zarządu łącznie.

Rozdział V. Zmiana statutu i zmiana celu fundacji

§ 22. Zmiana statutu i zmiana celu fundacji

1. Zmian w statucie Fundacji włącznie z jej celami dokonuje Zarząd w obecności wszystkich członków.
2. Zmiany statutu nie mogą dotyczyć celów określonych w § 8 pkt 1 i 2 statutu. Wszystkie zmiany lub uzupełnienia statutu muszą być zgodne z celami określonymi w § 8 pkt 1 i 2 statutu.

Rozdział VI. Połączenie z inną fundacją, spółką lub stowarzyszeniem

§ 23. Połączenie z inną fundacją, spółką lub stowarzyszeniem

1. Fundacja może połączyć się z inną fundacją o podobnych celach statutowych na warunkach określonych przez zainteresowane strony.
2. Połączenie nie może nastąpić, jeśli w jego wyniku mogłyby się zmienić cele Fundacji.
3. Fundacja może wchodzić w skład spółek i stowarzyszeń o podobnych celach statutowych.
4. Decyzję w przedmiocie połączenia lub wchodzenia w spółki i stowarzyszenia podejmuje Zarząd w obecności wszystkich członków.

Rozdział VII. Likwidacja fundacji

§ 24. Likwidacja fundacji

O likwidacji Fundacji decyduje Zarząd w obecności wszystkich członków i za zgodą Fundatora.

§ 25. Sposób likwidacji fundacji

1. Likwidatora Fundacji wyznacza Zarząd.
2. Do obowiązków likwidatora należy w szczególności:
   1. zgłoszenie wniosku do sądu rejestrowego o wpiSanie otwarcia likwidacji;
   2. sporządzenie planu finansowego likwidacji i planu zaspokojenia zobowiązań;
   3. ściągnięcie wierzytelności, wypełnienie zobowiązań oraz spieniężenie majątku ruchomego Fundacji;
   4. przekazanie wskazanym podmiotom środków majątkowych pozostałych po zaspokojeniu wierzycieli;
   5. zgłoszenie ukończenia likwidacji do sądu rejestrowego wraz z wnioskiem o wykreślenie Fundacji z rejestru;
   6. przekazanie dokumentów Fundacji do archiwum państwowego.
3. Posiadana przez Fundację ziemia nie może być spieniężona przy likwidacji Fundacji, natomiast musi być przekazana wskazanym podmiotom w całości ze zobowiązaniem kontynuowania realizacji celów do których ta ziemia jest przeznaczona.

§ 26. Przeznaczenie środków majątkowych pozostałych po likwidacji fundacji

Majątek pozostały po likwidacji Fundacji przekazuje się, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 ustawy o fundacjach, na rzecz Fundacja San-Tribe mającej siedzibę w Chmielu, numer REGON 371002840, lub, jeśli to niemożliwe, na rzecz innej osoby prawnej o celach zbliżonych do celów Fundacji.

Jerzy Fiedoruk

Fundator