Pytania i odpowiedzi

Poniżej znajdują się odpowiedzi na podstawowe pytania natury organizacyjnej i prawnej. Jeżeli chcesz zadać inne pytania, napisz e-mail na adres biuro[at]wolnaziemia.pl lub skorzystaj z innej formy kontaktu.

Co to znaczy Wolna Ziemia?

Mianem „Wolnej Ziemi” określamy taki teren, który jest użytkowany i zarządzany wspólnie, społecznie, przez pewną grupę ludzi na zasadach równości i braterstwa w intencji dobra i korzyści zarówno użytkowników tej ziemi, jej sąsiadów, całej ludzkości, przyrody oraz przyszłych pokoleń.

W praktyce takie intencjonalne użytkowanie i życie na ziemi może się odbywać zarówno na gruntach należących do osoby lub osób prywatnych (fizycznych) jak i do osoby prawnej (własność organizacji) prowadzącej działalność pożytku publicznego (fundacja, stowarzyszenie, spółdzielnia, związek wyznaniowy).

Jakie są różnice pomiędzy projektami tworzonymi na gruntach należących do osób prywatnych (fizycznych) a projektami tworzonymi na gruntach należących do osób prawnych (np. fundacji, stowarzyszeń)?

W przypadku gruntów należących do osoby prywatnej grono użytkowników ziemi jest najczęściej w sposób naturalny zawężone do członków najbliższej rodziny właściciela oraz jego przyjaciół. Zgodnie z polskim prawem osoba prywatna może swoją nieruchomość w każdej chwili sprzedać, wynająć, oddać w darowiźnie, przeznaczyć na zabezpieczenie hipoteczne, i nie musi w tym celu z kimkolwiek tego konsultować. W przypadku kłopotów finansowych i niewypłacalności własność prywatna może zostać zajęta przez komornika. W przypadku rozwodu może stać się przedmiotem podziału majątkowego, a w przypadku śmierci, automatycznie podlega prawu dziedziczenia. Widać zatem że uwarunkowania prawne ciążące na prywatnej własności ziemi powodują, że projekty społeczne, oparte na takim rozwiązaniu obarczone są dużym ryzykiem niepewności odnośnie ich przyszłego trwania i rozwoju.

Alternatywą dla prywatnej własności ziemi jest skorzystanie z możliwości utworzenia osoby prawnej (np. fundacji lub stowarzyszenia), która może być specjalnie zaprojektowana i przeznaczona do tego, aby chronić zarówno ziemię którą posiada, jak i wszystkich jej użytkowników i mieszkańców przez różnymi mankamentami i pułapkami systemu prawnego i ekonomicznego. Powołując do życia osobę prawną mamy pełną dowolność kształtowania jest statutu. Możemy zatem stworzyć organizację, która w precyzyjny sposób będzie służyć realizacji i zabezpieczaniu wszystkich naszych potrzeb, założeń, celów i wizji.

Jeżeli dla przykładu chcemy aby nasz projekt trwał i rozwijał się przez wiele przyszłych pokoleń i zależy nam na tym, aby sprzedaż ziemi na której jest tworzony była albo zabroniona w przyszłości, albo możliwa tylko po spełnieniu warunku jednomyślności przez wszystkich jej użytkowników, to wystarczy że stworzymy odpowiedni zapis statutowy który to gwarantuje. W taki sam sposób możemy ustanowić zakaz zaciągania kredytów i pożyczek komercyjnych przez organizację oraz zakaz ustanawiania zabezpieczeń hipotecznych na jej majątku. Chronimy w ten sposób organizację przed wystawieniem się na ryzyko finansowe, które może skutkować windykacją posiadanego majątku.

Ziemia będąca własnością osoby prawnej w sposób automatyczny nie podlega ani podziałom majątkowym będącym następstwem rozwodów, ani egzekucjom komorniczym będących następstwem indywidualnych bankructw i innych zdarzeń losowych, ani prawu dziedziczenia. Dzieje się tak, ponieważ ludzie żyjący na ziemi należącej do organizacji są wyłącznie i co najwyżej jej dozgonnymi użytkownikami. Akt własności należy do organizacji, która poza posiadaniem i użyczaniem ziemi nie powinna prowadzić żadnej innej działalności, aby uniknąć ryzyka popełnienia błędu operacyjnego (prawnego, finansowego, księgowego), za który można słono zapłacić.

Użytkownicy i mieszkańcy takiej wolnej ziemi, będąc też członkami organu uchwałodawczego organizacji, mają możliwość samodzielnego tworzenia wewnętrznego prawa w formie uchwał i regulaminów. Prawo to może regulować wszystko, co sami uważają za potrzebne, ważne i istotne. Jeśli uznają oni, że prawo dziedziczenia jest ważne, wówczas mogą ustanowić zapisy stojące na straży ostatniej woli indywidualnych użytkowników ziemi, odnośnie dziedziczenia użytkowanych przez nich terenów, albo wręcz utworzyć wierny odpowiednik ogólnie obowiązującego prawa dziedziczenia.

Projekt społeczny, który tworzony jest na ziemi będącej własnością osoby prawnej i oparty na świadomie kształtowanym wewnętrznym prawie organizacji, daje znacznie większe szanse wzmocnienia naszego bezpieczeństwa i poszerzenia indywidualnej i społecznej wolności.

Jaka forma organizacyjna jest lepsza – stowarzyszenie, fundacja, a może związek wyznaniowy?

Stowarzyszenie ma tę przewagę nad fundacją że ustawowo daje równe prawo decyzyjności wszystkim swoim członkom. Stowarzyszenie rejestrowe może być założone przez grupę minimum 7 osób. Liczba członków stowarzyszenia jest nieograniczona. Fundacja również może działać jak stowarzyszenie i dawać równe prawo decyzyjności wszystkim członkom swojego organu nadrzędnego, pod warunkiem, że w statucie znajdą się odpowiednie zapisy, które jasno to określają. Fundacja może być założona przez minimum 1 osobę, a w praktyce może być zarządzana albo przez jedną osobę lub przez określoną bądź nieoznaczoną ilość osób.

Przewaga związków wyznaniowych nad innymi osobami prawnymi jest taka, że organizacje te nie mają obowiązku składania rocznych sprawozdań do Urzędu Skarbowego. Ustawodawca wymaga jedynie określenia sposobu prowadzenia wewnętrznej księgowości według samodzielnie określonych zasad. Do założenia związku wyznaniowego wymagana jest liczba minimum 100 osób, doktryna religijna i akt wiary. Związki wyznaniowe mogą tworzyć dowolną ilość jednostek terenowych, które mogą posiadać osobowość prawną.

Związek wyznaniowy daje największe przywileje i swobodę działania w ramach istniejącego prawa. Założenie związku wyznaniowego może okazać się jednak pracochłonne i czasochłonne. Jeśli chcemy działać szybko i sprawnie, bez zwracania na siebie zbyt dużej uwagi, stowarzyszenie lub fundacja jest dobrą opcją wyboru.

Co to znaczy “Stowarzyszenie z precyzyjnym celem”? Może sformułujmy ten cel, w konkretnych zdaniach.

Inicjatorzy każdego stowarzyszenia bądź fundacji samodzielnie powinni ustalić precyzyjny cel lub cele swojej organizacji. Im bardziej precyzyjny będzie cel, tym większa zgodność będzie panować między wszystkimi członkami stowarzyszenia i tym większa powinna być skuteczność w realizacji tego celu.

Przykład precyzyjnego celu organizacji społecznej (stowarzyszenia, fundacji, spółdzielni, „jednostki wyznaniowej”), założonej przez ludzi skupionych na konkretnej lokalizacji może wyglądać tak:

1. Pozyskanie minimum 10 hektarów ziemi będących własnością organizacji, w promieniu 60km od miasta Olsztyna w celu stworzenia ekologicznej osady o profilu (tutaj należy dokładnie opisać profil), zarządzanej konsensualnie przez wszystkich jej mieszkańców.

Powyższy cel może być zrealizowany poprzez:
a) zakup ziemi lub udziału w ziemi ze środków zgromadzonych ze składek członków stowarzyszenia /fundacji oraz darowizn sponsorów.
b) przyjęcie ziemi lub udziału w ziemi w darowiźnie
c) przyjęcie ziemi lub udziału w ziemi w spadku.

Próba sformułowania precyzyjnego celu dla stowarzyszenia lub fundacji zrzeszającej sponsorów idei Wolnej Ziemi, którzy chcą wspierać powstawanie kolejnych intencjonalnych ekologicznych osad na terenie całej Polski bez wskazywania konkretnych lokalizacji może wyglądać tak:

1. Pozyskanie gruntów rolnych na obszarze całej Polski, w celu trwałego przekazywania tych nieruchomości ludziom zrzeszonym w konsensualnie zarządzane stowarzyszenia lub fundacje społeczne, którzy chcą na tych gruntach żyć i tworzyć intencjonalne osady ekologiczne według samodzielnie ustalanych zasad i profili.

Chcę założyć stowarzyszenie lub fundację? Od czego mogę zacząć?

Dokładna instrukcja opisująca wszystkie merytoryczne i formalne kroki związane z założeniem i prowadzeniem organizacji pozarządowej (stowarzyszenie lub fundacja) znajduje się na portalu ngo.pl: http://poradnik.ngo.pl/zakladanie-organizacji

Jeśli tworząc swoją organizację chcesz aby wpasowywała się ona w ramy „Ruchu Wolnej Ziemi” jej statut powinien zawierać zapisy, które przede wszystkim:
a) umożliwiają konsensualne podejmowanie decyzji przez wszystkich zainteresowanych,
b) zakazują lub znacząco ograniczają możliwość sprzedaży gruntów,
oraz dodatkowo /opcjonalnie:
c) blokują możliwość ustanawiania zabezpieczeń hipotecznych na gruntach będących własnością organizacji.
d) blokują możliwość zaciągania kredytów komercyjnych przez organizację.

Lista polskich organizacji pozarządowych, działających zgodnie z ideą Ruchu Wolnej Ziemi, wraz z odnośnikami do analizy ich statutów znajduje w zakładce „Statuty”: https://wolnaziemia.pl/statuty/